Ana sayfa › Rumi Takvim › Kocakarı Soğukları Ne Zaman? Halk Takvimi
Kocakarı Soğukları Ne Zaman? Halk Takvimi
Halk takvimine göre kocakarı soğukları (berdelacuz) her yıl 11-17 Mart arasında görülür; 2027'de bu dönem 11 Mart Perşembe başlar, 17 Mart Çarşamba biter. Bazı yörelerde 18 Mart'a kadar sayılır. Bu bir meteorolojik tahmin değil, halk geleneğinde baharın başındaki son soğuk dalgaya verilen addır.
Güncelleme: 8 Ekim 2026 ·
- Kocakarı soğukları 2027
- 11-17 Mart (Perşembe-Çarşamba)
- Diğer adı
- Berdelacuz, kocakarı fırtınası
- Öncesi
- 3. cemre: 5-6 Mart
- Sonrası
- Mart dokuzu: 22 Mart
- Dönem
- Hamsin içinde (31 Ocak-21 Mart)
Mart ayı halk takvimi: cemreden mart dokuzuna
| Tarih (2027) | Halk takvimindeki gün | Geleneksel anlamı |
|---|---|---|
| 20 Şubat Cumartesi | 1. cemre | Havaya düştüğüne inanılan ısınma |
| 27 Şubat Cumartesi | 2. cemre | Suya düşer |
| 5-6 Mart | 3. cemre | Toprağa düşer; kışın bittiğine inanılır |
| 11-17 Mart (Perşembe-Çarşamba) | Kocakarı soğukları (berdelacuz) | Kıştan kalan son soğuklar, fırtına |
| 21 Mart Pazar | Hamsin'in son günü | Kışın 50 günlük ikinci dönemi biter |
| 22 Mart Pazartesi | Mart dokuzu | Rumi 9 Mart; ani soğuma ve fırtına |
| 26 Mart Cuma | Çaylak fırtınası | Çaylakların göçüyle anılan fırtına |
Tarihler Türk Dil Kurumu sözlüğü ve Afyonkarahisar halk takvimi üzerine yapılan akademik çalışmaya (Özdemir ve Bozyurt) göre verilmiştir. Halk takvimleri yöreden yöreye birkaç gün farklılık gösterir; araştırmaya göre batı illerinde bu günler 2-3 gün erken, doğuya gidildikçe 2-3 gün geç yaşanır.
Kocakarı soğukları ne demek?
Türk Dil Kurumu "kocakarı soğuğu"nu "ilkbaharın belli günlerinde olan soğuk havalar", "berdelacuz"u ise "halk takvimine göre 11-17 Mart arasında görülen kocakarı soğuğu" olarak tanımlar. Berdelacuz Arapça kökenlidir ve "yaşlı kadın soğuğu" anlamına gelir.
Adın kaynağı olarak anlatılan efsanelerin en bilineni şudur: Geçimini yedi keçisinden sağlayan yaşlı bir kadın, Mart ortasında havaların ısındığını görüp keçilerini otlatmaya çıkarır; ardından gelen ani soğuk ve fırtınada keçilerinin hepsi ölür. Halk o günden sonra bu soğuklara "kocakarı soğukları" der. Efsanenin anlatılış biçimi yöreden yöreye değişir.
"Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır" atasözü de bu dönemdeki ani soğumaları anlatır.
Bilim ne diyor? Meteoroloji verileriyle karşılaştırma
Mart ayı Türkiye'de farklı hava kütlelerinin (soğuk kutup kökenli ve ılık deniz kökenli) kısa aralıklarla birbirini izlediği, cephe geçişlerinin sık olduğu bir aydır. Bu yüzden Mart'ta ani soğuma ve fırtınalar gerçekten sık görülür. Ancak her yıl tam 11-17 Mart'ta soğuk bir dalga geleceğini gösteren meteorolojik bir kural yoktur; Meteoroloji Genel Müdürlüğü tahminleri hava modellerine ve gözlemlere dayanır.
| İl | Şubat ort. sıcaklık | Mart ort. sıcaklık | Nisan ort. sıcaklık | Mart'ta ölçülen en düşük |
|---|---|---|---|---|
| İstanbul | 6,9 °C | 8,5 °C | 12,9 °C | −5,6 °C (6 Mart 1987) |
| Ankara | 1,8 °C | 5,8 °C | 11,3 °C | −19,2 °C (2 Mart 1985) |
| İzmir | 9,6 °C | 11,7 °C | 15,9 °C | −3,8 °C |
| Erzurum | −7,6 °C | −2,3 °C | 5,4 °C | −33,2 °C (15 Mart 2000) |
Uzun yıllık ortalamalar Mart boyunca sıcaklığın düzenli olarak arttığını gösterir; aylık ortalamada Mart ortasına özgü bir düşüş görülmez. Buna karşılık tek tek yıllarda Mart ortasında sert soğuklar yaşanabilir: İstanbul'da ölçülen en yüksek kar kalınlığı (41 cm) 9 Mart 1987'de, Erzurum'un Mart ayı en düşük sıcaklığı 15 Mart 2000'de kaydedildi. Afyonkarahisar'ın günlük sıcaklık ortalamalarını inceleyen çalışma da 10-15 Mart arasında hafif bir düşüş saptamış, ancak bu düşüşün genel ısınma eğilimini bozmadığını belirtmiştir.
Kısacası kocakarı soğukları, Mart'taki değişken havanın halk hafızasındaki karşılığıdır. Çiftçiler ve bahçe sahipleri için pratik sonuç aynıdır: Mart'ta don riski sürer, hassas fideler için ekim dikim takvimi sayfasındaki bölge önerilerine bakın.
İlgili sayfalar
- Zemheri, Erbain ve Hamsin
- İstanbul fırtına takvimi
- Rumi takvim
- Hıdrellez 2027
- Mart 2027 takvimi
- Ekim dikim takvimi
Sık sorulan sorular
Kocakarı soğukları ne zaman başlıyor?
Halk takvimine göre her yıl 11 Mart'ta başlar ve 17 Mart'a (bazı yörelerde 18 Mart'a) kadar sürer. 2027'de 11 Mart Perşembe başlar.
Kocakarı soğukları kaç gün sürer?
Türk Dil Kurumu'nun tanımına göre 7 gün (11-17 Mart). Bazı yerel takvimlerde 8 gün olarak sayılır.
Berdelacuz ne demek?
Halk takviminde 11-17 Mart arasında görülen kocakarı soğuğunun Arapça kökenli adıdır; "yaşlı kadın soğuğu" anlamına gelir.
Kocakarı soğukları bilimsel mi?
Hayır, bir gelenektir. Mart'ta ani soğuma ve fırtınalar sık görülür, ancak her yıl aynı tarihte soğuk geleceğini gösteren meteorolojik bir kural yoktur. Uzun yıllık ortalamalara göre sıcaklık Mart boyunca artar.
Mart dokuzu ne zaman?
22 Mart. Rumi takvimin 9 Mart'ı bugünkü takvimde 22 Mart'a denk gelir; halk arasında ani soğuma ve fırtına günü olarak bilinir.